Wargatek bada przyczynowość. Samoświadomość u zwierząt jest powszechna?

5 marca 2026, 08:59

Badacze z Uniwersytetu w Osace odkryli, że niewielka ryba – wargatek sanitarnik – pozytywnie przechodzi test ciągłości działania. Wykazuje zatem wyższy poziom inteligencji, który zwykle przypisuje się takim ssakom morskim jak delfiny. Mamy zatem kolejny dowód wskazujący, że zwierzęta są bardziej inteligentne, niż chcielibyśmy przyznać.



Jakość nasienia zmienia się z porami roku

4 marca 2026, 10:51

Pory roku wpływają na płodność mężczyzn, donoszą naukowcy z duńskiej firmy Cryos International, Uniwersytetu w Manchesterze i kanadyjskiego Queen's University. Badacze zauważyli, że jakość nasienia jest najwyższa latem, a najniższa zimą. Nie od dzisiaj wiadomo, że spermatogeneza jest procesem wrażliwym na temperaturę. Dotychczasowe badania dotyczące wpływ pór roku na jakość spermy dawały niejednoznaczne rezultaty. Autorzy najnowszego studium zauważyli ten sam wzorzec sezonowej zmienności w Danii i na Florydzie, co sugeruje, że zmiany jakości nasienia w zależności od pór roku wynikają nie tylko z temperatury.


Niezwykle ciasny układ poczwórny. Jak cztery gwiazdy w Układzie Słonecznym

4 marca 2026, 09:17

Zespół naukowy z Węgier, Czech, Słowacji, USA i Chin odkrył najbardziej kompaktowy poczwórny układ gwiazd typu 3+1. TIC 120362137 składa się z zaćmieniowego układu podwójnego o okresie 3,28 dnia – czyli takiego układu dwóch gwiazd, w którym z ziemskiego punktu widzenia gwiazdy powodują swoje zaćmienia. Układ ten co 51,3 doby ulega zaćmieniu przez trzecią gwiazdę. A wokół tej trójki krąży jeszcze jedna gwiazda. Wszystkie gwiazdy znajdują się niezwykle blisko siebie.


Do Gdańska wróciło niezwykłe dzieło sztuki – bursztynowa armatka z XVII wieku

2 marca 2026, 10:03

Do Gdańska wrócił niezwykły zabytek – jedna z dwóch istniejących XVII-wiecznych bursztynowych armatek. Wspaniałe dzieło sztuki niemal na pewno powstało około 1660 roku, a jego twórcą jest słynny Michael Schödelook, jeden z najwybitniejszych bursztynników XVII wieku.


Mięśnie pamiętają nie tylko ćwiczenia. Pamięć bezczynności ma dramatyczne skutki

25 lutego 2026, 11:53

O pamięci mięśniowej słyszał chyba każdy. Dzięki niej mięśnie zapamiętują efekty wykonywanych ćwiczeń i, gdy zrobimy sobie dłuższą przerwę, potrafią szybko powrócić do poprzedniej masy. Naukowcy od dłuższego czasu zastanawiali się, czy i jak mięśnie zapamiętują okresy atrofii, gdy tracą masę w wyniku przymusowej bezczynności spowodowanej np. wypadkiem, chorobą czy urazem. To szczególnie ważne w przypadku osób starszych, u których okresy unieruchomienia zdarzają się częściej, niż u młodych. Okazuje się, że taka pamięć mięśniowa również istnieje i niesie ona ze sobą dramatyczne skutki.


Wyjątkowy miecz z epoki brązu. Pierwsze wnioski i niespodzianki ze specjalistycznych badań

18 lutego 2026, 10:58

Przed niemal trzema laty w Nördlingen w Bawarii dokonano sensacyjnego znaleziska – archeolodzy odkryli świetnie zachowany miecz sprzed 3400 lat. Niedawno wyjątkowy zabytek trafił do Berlina, gdzie specjaliści z Centrum Helmholtza przeprowadzili jego badania za pomocą nowoczesnych nieniszczących metod. Trójwymiarowa tomografia komputerowa, dyfrakcja promieniowania rentgenowskiego i rentgenowska spektroskopia fluorescencyjna dały odpowiedź na pytanie, w jaki sposób powstał miecz, jak połączono rękojeść i ostrze oraz jak wykonano rzadkie i dobrze zachowane zdobienia.


Czy nauka przegapi ważne wyjątkowe wydarzenie? W kwietniu może dojść do egzosyzygii

17 lutego 2026, 09:34

Już w kwietniu powinno dojść do niezwykłego kosmicznego wydarzenia – egzosyzygii. Dotychczas udało się ją zaobserwować tylko raz, w 2010 roku. Kolejna egzosyzygia powinna mieć miejsce w kwietniu bieżącego roku. Niestety, istnieje spore ryzyko, że nikt nie będzie jej obserwował.


Otyłość zabija. Co dziesiąta śmierć od zakażenia na świecie może być z nią związana

10 lutego 2026, 17:06

Osoby otyłe są narażone na znacznie wyższe ryzyko hospitalizacji lub zgonu w wyniku infekcji niż osoby o prawidłowej masie ciała, czytamy na łamach The Lancet. Naukowcy z University College London, Uniwersytetów w Helsinkach, Skövde oraz innych ośrodków z Finlandii i Wielkiej Brytanii przeanalizowali dane ponad 540 000 osób, śledząc ich losy przez 13-14 lat. Odkryli, że nadmierna masa ciała zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu praktycznie każdego typu infekcji – od bakteryjnych i wirusowych, po pasożytnicze i grzybicze.


Zwierzęta nie żyją tylko tu i teraz. Dowiedziono, że mają wyobraźnię i potrafią bawić się „na niby”

9 lutego 2026, 09:44

Naukowcy z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa (Johns Hopkins University) dowiedli, że szympansy potrafią używać wyobraźni i udawać, co dotychczas uznawano za wyłącznie ludzką cechę. Każdy z trzech eksperymentów, prowadzony przy pomocy Kanzi, 43-letniego bonobo, pokazał, że nasi najbliżsi żyjący krewni potrafią wyobrażać sobie nieistniejące przedmioty i udawać, że z nich korzystają. Eksperymenty rozpoczęto po tym, jak pojawiły się anegdotyczne doniesienia, że Kanzi potrafi podejmować udawane zachowania (zabawy „na niby”) i reaguje na prośby o wskazanie nieistniejących przedmiotów.


Już 2-miesięczne niemowlęta potrafią rozpoznawać i kategoryzować przedmioty

5 lutego 2026, 09:52

Według badaczy z Trinity College Dublin już 2-miesięczne dzieci są zdolne do kategoryzowania obiektów. Podczas badań niemowląt naukowcy wykorzystali obrazowanie mózgu oraz modele sztucznej inteligencji i wykazali, że potrafią one rozróżniać i grupować przedmioty znacznie wcześniej niż sądzono. Odkrycie to wzbogaca naszą wiedzą o tym, jak myślą i jak uczą się ludzie od pierwszych miesięcy życia.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy